به گزارش ندای استان،این روزها اچ پی وی هم شانه با دیگر بیماری‌های مقاربتی همچون سفلیس و ایدز در راهروهای مراکز درمانی و آزمایشگاه‌های تشخیص طبی،گام بر می‌دارد، اما برغم پیچیده شدن نام آن و آگاهی سازی در این زمینه سالانه بیماران بسیاری را در خلا آموزش‌های رسمی متناسب با سن در جامعه قربانی پنهان کاری و ناآگاهی کرده و امروزه بویژه در جوامع کوچک می‌توان از آن به عنوان یک بحران زیستی نام برد.
در استان بوشهر به لطف فضای مجازی و تابوشکنی‌های دستگاه‌های مربوطه همگام با سایر نقاط کشور، حساسیت عمومی نسبت به پیامدهای ابتلا به ویروس پاپیلومای انسانی افزایش یافته است، اما این آگاهی سازی از سوی دیگر بدلیل اشاره به راه های انتقال این بیماری که بیشتر با رفتارهای نامناسب جنسی مرتبط است از آن یک غول و تابوی اجتماعی ساخته، طوریکه گاهی فرد حاضر است بمیرد، اما در مقابل جواب مثبت آزمایش اچ پی وی خود و نگاه‌های جامعه قرار نگیرد.
این امر در حالی است که برخی از متخصصان معتقدند: با توجه به شیوع بالای آن در برخی موارد اشخاص بدون برقراری ارتباط جنسی و از طرق دیگر به این بیماری دچار شده و قربانی ناآگاهی و بی احتیاطی در مواجهه با مکان‌های خطرناک شده‌اند در این میان با توجه به خاموش بودن این بیماری در برخی موارد لزوم توجه به واکسیناسیون به شکل برجسته‌ای مطرح می‌شود.
واکاوی ابعاد یک ویروس؛ از کشف تا واقعیت‌های بالینی
ماهیت ویروسی زگیل‌های انسانی نخستین بار در سال ۱۹۰۷ میلادی به اثبات رسید و دهه‌ها بعد، در دهه ۱۹۸۰ میلادی، با پژوهش‌های بنیادین پروفسور “هارالد تسور هاوزن” و همکارانش، نقش تعیین‌کننده تیپ‌های پرخطر این ویروس در پیدایش سرطان دهانه رحم به ثبت رسید و مسیر غربالگری و ساخت واکسن‌های پیشگیرانه را هموار کرد.
بطور کلی ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV گروهی از ویروس است که بافت‌های پوستی و مخاطی بدن را درگیر می‌کند، عفونت‌های ناشی از این عامل در هر دو گروه زنان و مردان بسیار شایع است؛ با این حال بر اساس موازین اپیدمیولوژیک، بخش اعظمی از این عفونت‌ها به‌صورت کامل بدون علامت ظاهر شده و ظرف بازه زمانی یک تا دو سال به‌واسطه عملکرد دستگاه ایمنی بدن مهار و پاکسازی می‌شوند.
با وجود ماهیت خودمحدودشونده بخش بزرگی از عفونت‌ها، برخی ژنوتیپ‌های این ویروس زمینه‌ساز بروز زگیل‌های تناسلی می‌شوند و عفونت پایدار با گونه‌های پرخطر آن قادر است ساختار سلولی را به‌سوی بدخیمی سوق دهد؛ روندی که در صورت عدم مداخله و پایش، می‌تواند به سرطان دهانه رحم و برخی سرطان‌های دستگاه گوارش و حتی حلق منجر شود.
تب آماری در بوشهر؛ هشدار یا تفسیر نادرست؟
در ماه‌های اخیر انتشار داده‌های غیررسمی یا تمرکز بر آمارهای مقطعی برخی آزمایشگاه‌های خصوصی در مرکز استان بوشهر، به شائبه‌هایی مبنی بر قرار گرفتن این استان در “وضعیت بحرانی” دامن زده است؛ ادعایی که متولیان ارشد بهداشت و درمان منطقه آن را با قاطعیت رد می‌کنند.
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی بوشهر درباره این موضوع به ایرنا بیان کرد: در تحقیقات به عمل آمده و واکاوی این خبر از محقق مورد نظر مشخص شد این مطالعات بر اساس داده‌های برآمده از چند آزمایشگاه در مرکز استان انجام شده‌است که این شاخص آماری به تنهایی برای سنجش شیوع واقعی ناکافی و گمراه کننده است.
امیرحسین دارابی اظهار کرد: مراجعان به این آزمایشگاه‌ها بیشتر اشخاصی هستند که به‌دلیل بروز علائم بالینی، ضایعات مشکوک یا نگرانی‌های موجه از احتمال ابتلا، توسط پزشکان ارجاع شده‌اند؛ از این رو چنین جامعه‌ای نماینده کل جمعیت عمومی به شمار نمی‌رود و درصد موارد مثبت در این مراکز را نمی‌توان به تمامی اقشار استان تعمیم داد یا آن را ملاک تعیین جایگاه بوشهر نسبت به میانگین کشوری قلمداد کرد.
وی با اشاره به اطلاعات رسمی ثبت‌شده گفت: در شش‌ماهه نخست سال جاری، شمار ۴۳ مورد ابتلا به HPV شامل ۴۲ زن و یک مرد در سامانه یکپارچه بهداشت (سیب) ثبت شده‌است، اما باید توجه داشت که این رقم آماری هرگز معادل شمار واقعی مبتلایان یا میزان دقیق شیوع در استان بوشهر نیست زیرا آمار موجود بر مبنای خوداظهاری و مراجعه افراد مشکوک است در این میان جای خالی تعداد افراد مبتلای خاموش و آقایان به وضوح خالی است.
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی بوشهر موانعی نظیر بدون علامت بودن بیشتر موارد، محدودیت‌های سامانه در ثبت و مراجعه، و چالش‌های فرهنگی مانند تابوهای اجتماعی و نگرانی افراد از شناسایی هویت را از علل دشواری دستیابی به آمارهای تمام‌شماری‌شده دانست.
وی همچنین تأکید کرد: بالاتر بودن چشمگیر ثبت موارد در میان زنان به معنای عاری بودن مردان از ویروس نیست، بلکه ناشی از مراجعه بیشتر زنان به دلایل پیگیری‌های باروری و زنان است؛ موضوعی که ضرورت اجرای پیمایش‌های جمعیتی استاندارد و معتبر را اجتناب‌ناپذیر می‌سازد.
انگ اجتماعی سد تشخیص زودهنگام
در خط مقدم برخورد بالینی با بیماران، پزشکان متخصص زنان و زایمان بیش از هر گروه دیگری شاهد ابعاد پنهان آسیب‌های ناشی از ترس و شرم اجتماعی هستند.
دکتر فروغ پاکباز، متخصص زنان و زایمان، در این باره به ایرنا گفت: ویروس HPV بیشتر از طریق مسیرهای جنسی منتقل می‌شود و همین شیوه انتقال، برای گروه کثیری از آحاد جامعه یک تابو شکل داده و آنان را از مراجعه زودهنگام بازداشته است، هرچند پاره‌ای از گونه‌های ویروس تهاجمی و پرخطرند، اما تشخیص در مراحل ابتدایی، ظرفیت پیشگیری از بدخیمی را به‌شدت بالا می‌برد.
این متخصص زنان با تشریح تجربیات بالینی خود افزود: در شهرهای با بافت جمعیتی محدود، ترس از قضاوت و تعابیر آشنایی “همچون شهر کوچک است و شناخته می‌شویم” یا “هزینه‌های غربالگری و آزمایش‌ها گران بود”، شایع‌ترین استدلال‌های مراجعانی است که از درمان بموقع بازمانده‌اند.
وی علت اصلی و رفتاری رواج بیماری را رفتارهای پرخطر و چندشریکی بودن عنوان کرد و یادآور شد که وسایل مراقبتی توان پیشگیری مطلق ندارند.
به گفته او، حدود ۹۹ درصد از مراجعان مطب‌های زنان را خانم‌ها تشکیل می‌دهند که بالاترین علت اصلی مراجعه مربوط به مشاهده یک زائده پوستی مشکوک است پس از این گروه افرادی که به رفتار پر خطر خود در گذشته آگاه هستند و بدلیل نگرانی از سلامت خود و همسرشان گذارشان به مطب ما می‌افتد، همچنین تست‌های بالینی در زمانی کمتر از پنج دقیقه انجام‌پذیر است و اگر بموقع زمان و هزینه را برای سلامت خود خرج کنند اضطراب بی‌مورد را از دوش خانواده بر داشته و در بدترین حالت ممکن و در صورت مثبت شدن تست می‌توانند بموقع نسبت به درمان اقدام کنند.
پاکباز یکی از نگرانی‌های فزاینده جامعه پزشکی را پایین آمدن سن مراجعان عنوان کرد و گفت: ثبت مراجعه برخی نوجوانان از سن ۱۵ سالگی و اذعان به آغاز روابط و آلودگی به ویروس، هشداری جدی برای ارتقای آموزش‌ها و تقویت زیرساخت‌های فرهنگ‌سازی در سنین پایه است تا نوجوانان گرفتار آسیب‌های روانی، عاطفی و زیستی رفتارهای ناسالم نشوند.
وی بر ابعاد بهداشتی محیطی نیز دست گذاشت و اضافه کرد: هرچند تماس جنسی شیوه غالب انتقال است، اما در مواردی نادر، شواهدی از انتقال به افراد فاقد رابطه جنسی از طریق بسترهای آلوده نظیر نشستن روی صندلی‌های خیس محیط‌های عمومی همچون استخرها، به‌کارگیری تجهیزات لیزر و وسایل پوستی غیریک‌بارمصرف، تیغ‌های مشترک آلوده و همچنین استفاده از لباس زیر اشتراکی گزارش شده‌است که حساسیت رعایت اصول بهداشت فردی را یادآوری می‌کند.
این متخصص زنان و زایمان با اشاره به اینکه ویروس حتی در سنین بالاتر تا ۳۵ سالگی و بیشتر نیز با روش‌های درمانی و اصلاحی قابل مدیریت است، تأکید کرد: گزارش‌های بالینی حاکی از آن است که بسیاری از مراجعان پس از تشخیص و طی دوره‌های مداخله‌ای، آزمایش‌های پیگیری منفی داشته‌اند؛ این امر گواهی می‌دهد بیماری آن‌گونه که در تصور عموم دهشتناک جلوه داده می‌شود غیرقابل علاج نیست. به باور پاکباز، افزایش شمار مراجعان نه الزاماً به معنای طغیان ویروس، بلکه نتیجه شکسته شدن نسبی تابوها و ثمره آگاهی‌بخشی است.
امانتداری آزمایشگاه‌ها و آرامش خاطر مراجعان
یکی از حلقه‌های کلیدی که نقشی تعیین‌کننده در برطرف ساختن وحشت روانی مراجعان ایفا می‌کند، تضمین رازداری و پروتکل‌های محرمانگی در مراکز پاتولوژی و تشخیصی است.
پزشکان و متخصصان فعال در حوزخه پاتوبیولوژی بوشهر از ترس فاش شدن رازشان در آزمایشگاه ها و نگاه‌های افراد شاغل در این مکان‌ها و همچنین کوچک بودن شهر اظهارکردند که گاهی بیماران می ترسند در هنگام ارائه نمونه یا دریافت پاسخ آزمایشگاه کسی آنها را بشناسد و فکر بدی درباره آنها بکند و با آبرویشان بازی شود.
یک متخصص آسیب شناسی و پاتولوژی در این باره به ایرنا بیان کرد: تمامی روال تشخیصی در آزمایشگاه‌ها تحت شدیدترین پروتکل‌های اخلاق پزشکی سامان یافته است.
دکتر زهرا دهقانی تأکید کرد: آزمایشگاه‌های تشخیصی نتایج آزمایش‌ها را فقط با ارائه کارت شناسایی معتبر به شخص بیمار تحویل می‌دهند و از افشای آن به هر شخص دیگری حتی اعضای درجه‌یک خانواده نظیر مادر یا خواهر امتناع می‌ورزند؛ بنابراین امانتداری مطلق در این زمینه حاکم است.
وی با همراستا دانستن دیدگاه صاحب‌نظران علوم آزمایشگاهی افزود: این بیماری پیوندی نزدیک با سبک زندگی و میزان آگاهی فردی دارد؛ شواهد تجربی آزمایشگاهی ثبت کرده‌است که مبتلایان پس از دریافت نتیجه مثبت، با هدایت پزشک دوره‌های ایمن‌سازی و درمان را سپری کرده و در تست‌های ادواری بعدی پاسخ آنها منفی شده‌است؛ امری که مهر تأییدی بر درمان‌پذیری ویروس در صورت مراجعه به‌هنگام است.
وی با اشاره به هزینه‌های تست این مهم بیان کرد: امروزه ارائه هزینه‌های مرتبط با این بیماری در تعهدات بیمه‌های تکمیلی گنجانده شده اما به عنوان یک متخصص آسیب شناسی معتقد هستم واکسن آن هم از سنین پایین بهترین راه پیشگیری از این بیماری است که باید در برنامه‌های سلامت محور مدارس جایگذاری شود.
واکسیناسیون؛ پنجره طلایی نجات
در الگوی استاندارد سلامت عمومی، پیشگیری همواره بر درمان ارجحیت دارد و ستون فقرات مهار عفونت پاپیلومای انسانی، واکسیناسیون است. متخصصان بهداشت باروری، سنین ۹ تا ۱۴ سالگی را “دوره طلایی” واکسیناسیون در دختران و پسران قلمداد می‌کنند و معتقدند اصل مداخله مؤثر بالینی حکم می‌کند ایمن‌سازی پیش از آغاز هرگونه تماس و رفتارهای مواجهه‌ای انجام پذیرد.
بر اساس تحقیقات انجام گرفته واکسن تولید داخل “پاپیلوگارد”محصولی دوظرفیتی است که با هدف‌گیری سویه‌های تهاجمی و پرخطر عامل سرطان، سپری حفاظتی در برابر بدخیمی‌های گردن رحم پدید می‌آورد و در مقایسه با نرخ سرسام‌آور واکسن‌های خارجی، گزینه‌ای بسیار به‌صرفه برای ارتقای سلامت عمومی است که پروتکل تزریق آن برای افراد زیر ۱۵ سال دو دُز و برای گروه‌های سنی بالاتر مشتمل بر سه دُز است.
معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی بوشهر با اشاره به محدودیت‌های موجود در چرخه واردات واکسن خارجی گارداسیل و طولانی بودن صف‌های دریافت آن، تزریق نمونه‌های تولید داخل با عناوین “پاپیلوگارد” و “گاردیسان” را گزینه‌ای منطقی و علمی ارزیابی کرد.
زائری با طرح دیدگاهی پیرامون لزوم توجه به همخوانی سویه‌های واکسن با الگوهای اپیدمیولوژیک بومی، به بررسی قیمت‌گذاری این فرآورده‌ها پرداخت و گفت: هم‌اکنون قیمت هر دُز واکسن چهارظرفیتی داخلی حدود ۳.۵ میلیون تومان است؛ این در حالی است که گارداسیل چهارظرفیتی خارجی با نرخ مصوب بیش از ۸ میلیون تومان و نوع ۹ظرفیتی آن با قیمتی در حدود ۲۲ میلیون تومان در چرخه توزیع قرار می‌گیرد.
وی با یادآوری اینکه تجویز تعداد نوبت‌های تزریق (بین دو تا سه نوبت) در حوزه اختیارات پزشک معالج قرار دارد، از جامعه پزشکی خواست تا در نگارش نسخه‌ها، شرایط دسترسی بیماران، فشارهای اقتصادی خانواده‌ها و اتکا به توان ساخت داخل را مد نظر قرار دهند.
معاون غذا و دارو همچنین از عموم شهروندان خواست به منظور ردیابی زنجیره توزیع واکسن و آگاهی از موجودی داروخانه‌های ارائه‌دهنده، از درگاه سامانه تلفنی ۱۹۰ و نرم‌افزار “دارویاب” بهره گیرند.
صدای جامعه؛ عبور از انزوا به‌سوی آگاهی‌بخشی
واکاوی نگاه افکار عمومی در سطح شهرهای استان بوشهر آشکار می‌سازد که اگرچه در سال‌های گذشته واژه اچ‌پی‌وی بار روانی سنگینی از شرم و ترس به همراه داشته، اما ریل‌گذاری‌های رسانه‌ای و ارتقای سطح سواد سلامت موجب شده تا بخش عمده‌ای از خانواده‌ها به‌تدریج زاویه دید خود را اصلاح کنند.
گفت‌وگوهای میدانی با شهروندان حاکی از آن است که بسیاری از والدین با پی بردن به مخاطرات جدی ویروس و پیوند مستقیم آن با ایجاد بدخیمی‌های سرطانی در سال‌های بزرگسالی، نه‌تنها از واکسیناسیون فرزندان خود در سنین پایه استقبال می‌کنند، بلکه از نهادهای رسمی آموزش و پرورش مطالبه دارند تا دیوارهای سکوت را فرو ریزند. به اذعان آنان، مشارکت فعال ساختار آموزشی و مدارس در تنویر افکار نوجوانان، ارائه آموزش‌های ایمن مراقبت از خود و حتی اجرای برنامه‌های واکسیناسیون جمعی، مؤثرترین گام برای پاکسازی جامعه از هراس‌های بی‌مورد و ایجاد نسلی سالم و مصون در برابر این ویروس همه‌گیر خواهد بود.
امروز، ویروس پاپیلومای انسانی دیگر غولی بی‌رحم و ناشناخته در تاریکی نیست؛ بلکه چالشی بالینی است که پاسخ آن در پیوند میان آگاهی، واکسیناسیون به‌موقع، پایش‌های آزمایشگاهی محرمانه و رفتارهای سالم زیستی رقم می‌خورد. فردا، حاصل تصمیمی است که سیاست‌گذاران و خانواده‌ها برای کنار زدن پرده‌های شرم و استقبال از پیشگیری اتخاذ می‌کنند.
- منبع خبر : ایرنا
